ព្រះពុទ្ធរូបធំនៃភ្នំឧដុង្គ
រឿងព្រេងនិទានពីខេត្តកណ្តាល
រឿងព្រេងនិទានអំពីព្រះពុទ្ធរូបធំ ដែលតំណាលតៗគ្នានៅភ្នំនៃអតីតរាជធានីឧដុង្គ។
នៅចម្ងាយប្រហែល ៤៥ គីឡូម៉ែត្រ ខាងជើងភ្នំពេញ មានទីក្រុងមួយឈ្មោះឧដុង្គ។ សព្វថ្ងៃ ភ្នំពេញជារាជធានី ប៉ុន្តែនៅសម័យមុននោះ ឧដុង្គធ្លាប់ជារាជធានីនៃប្រទេសកម្ពុជា។ នៅលើភ្នំឧដុង្គ នៅមានចេតិយរបស់ព្រះមហាក្សត្រជាច្រើនរជ្ជកាល ដែលគេនៅតែគោរពបូជារហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។
កាលពីព្រេងនាយ ប្រទេសចិន ដែលជាប្រទេសធំនៅទិសខាងជើង បានបញ្ជូនគណៈប្រតិភូមួយមកកាន់ឥណ្ឌូចិន។ គណៈប្រតិភូនោះបានមកទស្សនារាជធានីឧដុង្គនៃប្រទេសកម្ពុជា ហើយបានឡើងភ្នំឧដុង្គ ដែលមានទេសភាពស្រស់ស្អាត។
គ្រូហុងស៊ុយម្នាក់ក្នុងគណៈប្រតិភូនោះ បានសង្កេតឃើញថា នៅលើភ្នំឧដុង្គ មានរូងភ្នំពីរបើកទល់មុខគ្នា។ យោងតាមរឿងតំណាល ប្រសិនបើនាគចូលទៅក្នុងភ្នំតាមរូងមួយ ហើយចេញមកវិញតាមរូងមួយទៀត ទឹកដីនោះនឹងរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំង។
ដោយខ្លាចថាប្រទេសកម្ពុជានឹងរីកចម្រើនជាងប្រទេសរបស់ខ្លួន គណៈប្រតិភូបានគិតរកមធ្យោបាយដើម្បីរារាំងរឿងនេះ។
ប្រធានគណៈប្រតិភូបានសួរប្រជាជនឧដុង្គថា «នៅទឹកដីនេះ តើអ្នកជឿលើព្រះអ្វី?» ពេលឮចម្លើយថា «យើងទាំងអស់គ្នាជាពុទ្ធសាសនិក» គណៈប្រតិភូក៏នឹកឃើញល្បិចមួយ។
ប្រសិនបើគេកសាងព្រះពុទ្ធរូបធំមួយ ហើយយកវាទៅបិទរូងភ្នំមួយ ទោះបីជានាគមកដល់ក៏ដោយ ក៏មិនអាចឆ្លងកាត់ភ្នំបានដែរ។ ដូច្នេះហើយ ព្រះពុទ្ធរូបធំដ៏ស្កឹមស្កៃមួយ ត្រូវបានកសាងឡើងសម្រាប់ប្រជាជនឧដុង្គ។
នៅពេលព្រះពុទ្ធរូបសាងសង់រួចរាល់ ប្រជាជនឧដុង្គបានអរគុណគណៈប្រតិភូយ៉ាងជ្រាលជ្រៅថា «អរគុណដែលបានកសាងព្រះពុទ្ធរូបដ៏ស្កឹមស្កៃបែបនេះ»។ ចំណែកគណៈប្រតិភូវិញ ក៏បានធូរចិត្តថា «ឥឡូវនេះ មិនបាច់បារម្ភថាកម្ពុជានឹងគំរាមកំហែងយើងទៀតទេ» ហើយគេនិយាយថា ពួកគេបានត្រឡប់ទៅប្រទេសចិនវិញដោយពេញចិត្ត។
ហេតុនេះហើយ ទើបគេនិយាយថា នៅលើភ្នំឧដុង្គ នៅតែមានព្រះពុទ្ធរូបធំ ដែលគេគោរពបូជារហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។
ចប់។
អំពីរឿងនេះ
ឧដុង្គធ្លាប់ជារាជធានីនៃប្រទេសកម្ពុជា ចាប់ពីប្រហែលឆ្នាំ ១៦១៨ ដល់ឆ្នាំ ១៨៦៦ ដែលជាសម័យកាលស្របគ្នាប្រហាក់ប្រហែលនឹងសម័យអេដូរបស់ប្រទេសជប៉ុន។ គេនិយាយថា នៅសម័យនោះ ក៏មានភូមិរបស់ជនជាតិជប៉ុនផងដែរ តាមរយៈពាណិជ្ជកម្មនាវាត្រាក្រហម។
ព្រះពុទ្ធរូបនេះ ត្រូវបានគេសន្និដ្ឋានថាកសាងឡើងនៅប្រហែលសតវត្សទី ១៣ ដល់ទី ១៤ ដែលជាពេលរាប់រយឆ្នាំមុនពេលឧដុង្គរីកចម្រើនជារាជធានី ហើយ «គណៈប្រតិភូចិន» ក្នុងរឿងនេះ ត្រូវបានគេសន្និដ្ឋានថាមកពីសម័យរាជវង្សយាន ឬរាជវង្សមីង។ នៅក្រោមកម្រាលវិហារ គេបានរកឃើញឥដ្ឋ និងសសរពីសតវត្សទី ១៣ ដល់ទី ១៤ និងក្បឿងពីការជួសជុលនៅឆ្នាំ ១៩១១ ជាស្រទាប់ៗ។ អ្នកស្រាវជ្រាវម្នាក់ដែលបានធ្វើការសិក្សានៅទីនោះ បានប្រាប់យើងថា «ព្រះពុទ្ធរូបភាគច្រើននៅកម្ពុជាបែរមុខទៅទិសខាងកើត ប៉ុន្តែគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍ដែលព្រះពុទ្ធរូបនេះតែមួយគត់ គង់បែរមុខទៅទិសខាងជើង គឺឆ្ពោះទៅប្រទេសចិន»។